Harnachement
Algemeen
Harnachement. Ja een leuk woord, maar wat is dat nu eigenlijk?
Harnachement is het tuig van het paard,
zodat het paard gebruikt kan worden voor het werk dat er met hem gedaan gaat worden,
op welke manier dan ook.
Het harnachement kan vrij eenvoudig zijn, maar ook worden uitgebreid met diverse extra hulpmiddelen of versierselen.
Hierin zijn grofweg 3 groepen in te onderscheiden:
- op het paard
- achter het paard
- naast het paard
Meestal is het harnachement van leer gemaakt, dit is in allerlei kleuren te koop.
Leer moet schoongemaakt worden en ingevet worden om soepel en sterk te blijven.
Harnachementen van kunststof materialen zijn ook in de handel, maar ook die moet je schoonmaken, deze hoeven alleen niet ingevet te worden.
Goed harnachement wordt zodanig gekozen dat het goed past,
het paard niet hindert in zijn bewegingen of een drukplek veroorzaakt.
Rijden wordt zo voor paard en ruiter een prettige bezigheid.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Het zadel
Geschiedenis
Zadels, of iets wat daar op lijkt, kent men al heel erg lang.
Al in de eerste helft van het eerste millenium ,dus ongeveer vanaf 250 na Christus, gebruikte men al attributen, soort voorloper van het zadel.
Het eerste begin was natuurlijk alleen een deken, wat later werd deze vastgezet met een singelachtige riem. Daarna werd ook nog gebruikt gemaakt van borstriem em em soms een staartriem, alles om de deken op zijn plaats te houden.
Twee volkeren hebben de eerst stap naar het moderne zadel gelegd.
De Scythen, reden op een dik vilten zadeldoek, lijkt best veel op de moderne zadeldekjes.
Daarop kwamen dan 2 kussentjes, van vilt en leer gemaakt en gevuld met bv. hertenhaar, die aan elkaar waren gemaakt met leren riempjes.
De kussens lagen aan beide kanten van de ruggegraat. Op deze manier werd de gevoelige ruggegraat vrijgehouden van het gewicht van de ruiter.
Hier herken je toch ook iets in terug bij het moderne zadel.
De Sarmaten, de 2e groep, maakten hun zadels rondom een houten constructie,
deze noemen wij tegenwoordig.....juist ja, de "boom".
Ze gebruikten nog geen stijgbeugels, maar hadden al wel een soort van hoge lepel, waardoor de ruiters wat beter in het zadel bleven zitten bij inspanning bij gevechten en zo.
Men denkt dat de stijgbeugel pas is gekomen in de 5e eeuw na Christus in Mongolië.
Vooral krijgers gebruikten deze.
Men kon hierdoor veel langere afstanden afleggen en men zat natuurlijk veel steviger.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Een passend zadel
Da's toch logisch zal men denken.
Natuurlijk maar waarom moet die goed passend zijn en vooral wanneer past die goed?
Een goed en passend zadel zal overal gelijkmatig op de paarderug drukken en ook het ruitergewicht netjes verdelen. De wervelkolom van het paard mag nergens door het zadel geraakt worden.
Als je achter het paard staat, moet je onder het zadel door naar voren kunnen kijken.
Is dat niet het geval dan kunnen "drukkingen" ontstaan.
Zadels worden gemaakt op zadelbomen, dat is het geraamte, in 3 verschillende modellen, nauw, gewoon en wijd.
Welk model men nodig heeft hangt af van de bouw van het paard en vooral van de vorm van de schoft. Er moet voldoende ruimte zijn om dat lichaamsdeel op te nemen.
Een goede zadelmaker zal helpen bij de keus van het zadel.
Pas verschillende zadels, met en zonder de ruiter en kijk hoe dit zit bij het paard en hoe het voelt bij de ruiter. Een kleine ruiter heeft ook een korter zadel nodig, dan een volwassen man.
Pas als het bij allebei klopt is het zadel geschikt.
Een goed tweedehands zadel is vaak beter dan een goedkoop spiksplinternieuw zadel, dat niet zorgvuldig is gemaakt.
Een zadel koop je dus niet zomaar, omdat je het mooi vindt of omdat die goedkoop is, neem er de tijd voor en als je het zelf niet zo goed weet, neem dan een ervaren iemand mee.
Het kost wel even tijd, maar het rijden zal zo voor paard en ruiter een prettige bezigheid zijn.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Soorten zadels
Hoewel het rijden zonder zadel ook een goede oefening is, rijdt in de praktijk bijna elke ruiter met een zadel.
Er zijn, afhankelijk waar je het voor wil gebruiken, vele soorten zadels te koop.
In principe zijn er 4 hoofdsoorten:
Veelzijdigheidszadel 
Dit is het populairste en meest gebruikte zadel, uitermate geschikt voor de recreatieve ruiters.
Met dit zadel kan men springen, trektochten maken, vrijetijdsrijden.
Het zadel is vanuit het springzadel ontstaan.
Het kent nog steeds kniewrongen alleen dan wat kleiner.
De zweetbladen en de kussens zijn wat rechter,
en de beugelriemhaken zijn wat meer naar achteren geplaatst.
Het middel is wat breder, waardoor het gewicht van de ruiter over een wat groter gebied verdeeld kan worden, zodat drukpunten minder kans krijgen.
Springzadel 
Aan het begin van de 20e eeuw was er een Italiaanse cavalerieofficier met zeer nieuwe ideeën.
Hij bedacht, dat als een ruiter bij langzame gangen in harmonie met het paard moest zijn, dit zeker ook moest gelden bij galop en bij het springen.
Hij bedacht het idee van de voorwaartse zit, de stijgbeugels werden ingekort en op deze wijze ging men de hindernissen springen. Het gewicht van de ruiter bevond zich nu boven het zwaartepunt van het paard. Het paard werd bij het springen nu minder belast en zelfs geholpen door deze houding.
50 jaar na dit begin was er een Spaanse edelman graaf Illias Toptani.
Hij ontwikkelde het moderne springzadel.
Eeen zadel met de beugelriemhaken wat meer naar voren geplaatst om de ruiter te helpen in voorwaartse zit te rijden.
Grote kniewrongen werden onder de naar voren gesneden zweetbladen en kussens geplaatst en het middel van het zadel werd vernauwd.
Dressuurzadel 
Een zadel ontworpen om de ruiter een zeer uitgebalanceerde zit aan te laten nemen bij het uitvoeren van dressuurbewegingen.
Het heeft rechte zweetbladen,meestal langer dan van het veelzijdigheidszadel.
Onder de zweetbladen heeft de bekleding kleine wrongen als steun bij de houding van het been en lange singelriemen, waaraan een speciale dressuursingel wordt gegespt.
De beugelriemhaken liggen verder naar achteren en zijn langer waardoor de beugelriemen midden onder de zweetbladen liggen.
De zitting vertoont een dip.
Westernzadel 
Mexicaanse ranchers gingen van het Spaanse zadel uit en ontwilkkelden een zadel die geschikt was voor het zware cowboyleven.
De hoge zadelknop, de lepel en de lange beugelriemen zorgen voor een stevige zit.
De zitting van het zadel is zeer breed en heeft een comfortabele zit, ook bij urenlange ritten.
het is een heel zwaar zadel, maar het gewicht is verdeeld door de vorm van de verlengede zweetbladen [skirts].
De beugelriemen [fenders] zijn zeer breed en de stijgbeugels zijn vaak van hout met "Rawhide"gemaakt en zijn eveneens erg robuust.
De zadels kennen een zadelknop [horn] en wrongen aan de voorkant, die zo gevormd zijn, dat ze de cowboy helpen bij het vangen van de koe.
het zadel heeft 2 singels, dit om te zorgen dat het zadel onder alle omstandigheden stevig op het paard ligt.
Het gebruik van dikke dekens of vilten zadeldekken zorgen ervoor dat een zadel passend is bij meerdere paarden.
Westernzadels zijn vaak schitterend versierd en kent mooie uitgesnden patronen. In de showwereld worden er dan ook nog veel zilveren ornamenten gebruikt.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Singel
De singel houdt het zadel op zijn plaats.
Ook de singels kunnen van allerlei materiaal gemaakt zijn, zoals leren singels, nylon koorden en andere nylon weefsels. De leren singels zijn veruit het beste.
Ook de singel kan schuurplekken veroorzaken.
Let er dus op dat de huid onder de singel glad ligt en dat zowel de huid als de singel schoon zijn. Zand, zweet en vuil worden daarom ook voor het rijden verwijderd.
Een aantal singels. Verschillend van vorm en van materiaal.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Stijgbeugels
Stijgbeugels worden aan het zadel vastgemaakt met de beugelriemen.
Ze moeten altijd breder zijn dan de zool van de laars van de ruiter om bij een eventuele val te voorkomen dat de voet in de beugel zou blijven hangen.
Rubber zooltjes in de beugel verhinderen dat een laars te snel uit de beugel glijdt.
Laarzen moeten voorzien zijn van een hak, hiermee voorkom je het naar voren glijden.
Rijdt men zonder hak, dan moet de stijgbeugel van voren gesloten zijn.
1 2 3 4
1 
3 Veiligheidsbeugel 4 Scheef beugelrubber
Er zijn verschillende modellen stijgbeugels.
De veiligheidsbeugel heeft aan de buitenkant een elastiek. Bij een val komt de voet zo gemakkelijker uit de stijgbeugels.
Controleer regelmatig de beugelriemhaken, [dit zijn de haken waar de riemen van je stijgbeugel aan vastzitten] de haak moet soepel opengaan. De beugelriem moet namelijk van de haak af kunnen glijden als de voet van de ruiter in de beugel zou blijven steken.
Bij de Paerdehoeve gebruiken we veilgheidshoezen. 
Door deze veiligheidshoezen kun je bij een eventuele val je voeten niet te ver in de beugel doen en zo ook niet blijven vast zitten in de beugel.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Hoofdstel
Ook bij een hoofdstel hoef je echt niet de duurste aan te schaffen.
Kies voor een goede kwaliteit en zorg ervoor dat het hoofdstel goed past, dat is wel belangrijk.Gewone of gevlochten lederen hoofdstellen van 18 mm breed leder zijn de beste voor normaal gebruik.
Het hoofdstel dient om het bit met daaraan de teugels op de juiste plaats in de mond te houden.
Aan het trenshoofdstel wordt door de meeste ruiters de voorkeur gegeven.
Er zijn 5 maten: pony, cob en full zijn de meest gebrukte maten.
Maar voor de paarden met een groot hoofd hebben sommige merken ook extra full.
Ook het shetlander hoofdstel kent men bij diverse merken.
Je kunt kiezen uit allerlei stijlen met diverse neusriemen.
Voor een paard met een wat groter hoofd kiest men meestal voor een wat bredere neusriem en voor een pony komt een smalle neusriem het meeste in aanmerking.
Door het dragen van een mooi en bij hem passend hoofdstel oogt je paard gelijk heel anders.
Frontriem:
Deze voorkomt dat het hoofdstel naar achteren wegslipt en houdt ook de neusriem op zijn plaats. Zorg ervoor dat hij niet te strak zit, want dan trekt hij het hoofdstel naar voren, schuurt dan en veroorzaakt ongemak.
Keelriem:
Ook deze mag niet te strak worden vastgemaakt anders zit het niet prettig als het paard zijn hoofd buigt. Als vuistregel geldt dat je er ruim 2 vingers tussen kunt doen.
Bakstuk:
Deze moet zo vastgezet worden, dat het bit op de juiste plaats komt te zitten. Om te zien of het bit op de juiste plek zit moet je 2 mondlijnen kunnen zien.
Neusriem:
Een neusriem geeft iets meer controle en men kan er mee voorkomen dat het paard tijdens het rijden de mond opent of de kaken kruist [over elkaar heen en weer schuift].
de meest voorkomende neusriemenn zijn:
-Lage- of africhtingsriem
-Hoge- of Engelse neusriem
-Gecombineerde- of Mexicaanse neusriem
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Teugels
De teugels worden vastgemaakt aan het hoofdstel.
Gladde teugels zijn minder geschikt voor het recreatief rijden. Bij nat weer of een bezweet paard zullen deze sneller door je handen glijden.
Daarom worden teugels aanbevolen die zijn voorzien van stiksels of een rubberen omkleding, deze teugels worden ook wel springteugels genoemd.
Ook handschoenen speciaal voor het rijden kunnen ervoor zorgen dat je meer grip hebt op de teugels.
Er zijn rubberen teugels, springteugels en lederen teugels.
Teugels heb je natuurlijk nodig bij het rijden, maar trekken aan de teugels is uit den boze.
Er zijn genoeg andere manieren om je paard netjes aan het lopen te krijgen en te houden.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Bit
Er is een heel scala aan bitten voor de diverse takken van de paardensport beschikbaar.
Er bestaan 2 basismodellen van paardenbitten, dat zijn de stang- en de trensbitten.
Alle andere modellen zijn hier weer van afgeleid.
De trens werkt direct vanaf de ruiterhand op de lippen, tong en de lagen.
De stang werkt volgens het hefboomsysteem, omdat aan het mondstuk van het bit aan beide zijden een "schaar" is aangebracht en onderaan elke schaar een teugel is bevestigd.
De keuze van het geschikte bit is heel belangrijk voor een optimale communicatie tussen u en uw paard. Niet enkel het type bit maar ook de breedte en de dikte moeten perfect afgestemd zijn.
Een correct passend bit werkt op de juiste manier in op uw paards mond en tong, zonder onnodig ongemak. Het gebruik van een foutief bit kan leiden tot ongehoorzaamheid, overgevoeligheid, ongevoeligheid, oncontroleerbaarheid, enz.
Erg onaangenaam dus, voor zowel paard als ruiter.
Voor het recreatie paard is het trensbit meestal het meest geschikt. Het is het zachts werkende bit en wordt daarom ook het meest gebruikt.
gebroken dubbel gebroken
Trenzen heeft men in verschillende modellen, zoals met gebroken en ongebroken mondstuk.
Hoe dikker het mondstuk is, des te zachter de werking op de - gevoelige - mond.
Ongebroken mondstukken werken het zachts. Het mondstuk verloopt dan enigszins gebogen. Dit zijn de beste bitten om jonge paarden mee te rijden, maar ook oudere paarden lopen er uitstekend op. Ze kunnen gemaakt zijn van metaal, rubber of kunststof, of met kunststof of rubber overtrokken metaal .
appelbitje
Een rubber bit en een appelbitje, zacht soepel bitje met appelsmaak, worden wel gebruikt voor paarden met een heel gevoelige mond. Is het paard echter beweeglijk met de mond of de tong, dan moet er regelmatig gecontroleerd worden op blaren, ontstaan als gevolg van wrijving met het rubber. De bitten kunnen scherpe plekken krijgen, dus controleer deze regelmatig.
Er zijn bitten met
- losse ringen ( watertrens)
- vaste ringen ( bustrens)
- vaste ringen in D-vorm (D-trens)
Watertrens Bustrens D-trens
Om voor je paard of pony een goed bit te vinden, daar komt zoals je ziet heel wat bij kijken. Ga ook niet af op wat een ander het einde vindt voor zijn of haar paard. Wat bij het ene dier perfect is, kan juist bij jouw paard een verschrikking zijn. Laat je heel erg goed adviseren, door iemand die jouw en je paard goed kent.
Het harnachement moet op alle onderdelen goed zitten en passen om het meest optimale rijcomfort te krijgen voor jezelf maar zeker niet in de laatste plaats voor je paard.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Tenslotte:
Nog wat extra acessoires die ervoor zorgen dat het harnachement kompleet wordt gemaakt.
Peesbeschermers en Strijklappen 
De peesbeschermers en strijklappen gebruik je om het onderste gedeelte van de benen van je paard te beschermen. Ze kunnen van flexibel of wat harder materiaal gemaakt zijn.
Het klittenband waarmee ze worden bevestigd wijst altijd naar achter en zit aan de buitenkant van je paard,anders kan het paard ze met een ander been los maken onder het rijden en krijg je ongelukken.
Ze zijn in verschillende maten verkrijgbaar. ( full, pony en cob maat)
En in allemaal verschillende kleuren.
De peesbeschermers gebruikt men voor bescherming en evt. steun van de voorbenen.
Een paard wil soms nog wel eens met zijn achterbeen het voorbeen "verjagen", raken dus, de peesbeschermer biedt dan bescherming voor de achterkant van het been. Daarom moet het dichte gedeelte ook altijd aan de achterkant zitten.
Als je hem om wilt doen begin je halverwege het pijpbeen en laat je hem glijden tot hij niet meer verder kan, alles zit dan mooi glad en de haren mooi naar beneden.
Daarna kun je de 3 klittenbanden vast maken.. Let goed op dat je de juiste peesbeschermer gebruikt voor het juiste been. Klittenband moet dus aan de buitenkant komen te zitten en bij bevestigen wijst het naar achter.
De strijklappen gebruikt men voor de bescherming van de achterbenen. Men komt aan deze naam omdat vooral paarden die wat nauw zijn de benen bij het echte rijden soms tegen elkaar strijken. Het harde gedeelte komt aan de binnenkant van het been en de sluiting van klittenband weer aan de buitenkant.
Springschoenen 
Zijn belangrijk als een paard net nieuwe ijzers heeft. Ze zijn klokvormig en meestal van rubber gemaakt. Ze beschermen de ballen van de voorhoeven. Bij lopen, maar vooral ook bij springen wil het nog wel eens gebeuren dat de achterbenen met de ijzers het voorbeen raken, de kans op akelige verwondingen is dan heel logisch. De springschoenen bieden hier een goede bescherming voor.
Bandages: 
Deze zijn gemaakt van elastisch materiaal in heel veel kleuren, past natuurlijk schitterend bij de verschillende dekjes. Gebruik ze liever niet, of alleen als je precies weet hoe je ze om moet doen. De bandages moeten om het been gewikkeld worden en bij nat worden door water maar ook door transpiratie krimpen ze. Ze mogen niet te los zitten, dan zakken ze af en zitten ze te strak dan knellen ze het been van je paard af. Dus weet wat je doet.
Zadeldekjes en aanverwante spullen 
Als laatste hebben we nog een zadeldekje of sjabrak nodig. Dit biedt het paard wat extra comfort. De druk van het zadel is zo minder en een dekje neemt ook het transparatievocht tussen zadel en paard goed op en kan zo helpen schuurplekken te voorkomen. Het dekje gebruik je niet om een niet goed zittend zadel wat beter te laten passen. De vierkante lap noemen we zadeldekje en het dekje dat de vormen van je zadel heeft noemen we meestal sjabrak.
Het dekje heb je in verschillende soorten en maten; aangepast aan de grote van je paard of pony en ook wanneer je hem gebruikt. Voor dressuur en springen zijner verschillende dekjes.
Bij wedstrijd dressuur moet men met een wit dekje rijden, maar voor de rest kun je kiezen uit vele gezellige kleurtjes en stoffen.
Er zijn ook dekjes met een comfortabel randje schapenbont, het zorgt voor minder druk aan de randen van het zadel bij je paard.
Gelpads kun je gebruiken bij paarden met een gevoelige rug het pad komt tussen dekje en zadel en geeft zo nog meer bescherming. Er zijn ook dekjes waar een gelpad ingeschoven kan worden.